ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΓΙΝΕΤΑΙ ΜΑΡΚΕΤΙΝΓΚ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ;;;;

Mπορούν τα τρόφιμα να γίνουν ο δούρειος ίππος γκρεμίσματος των μνημονίων;

Κάθε καλοκαίρι, από το παράθυρο του σπιτιού μου στη 
Νότια Εύβοια, βλέπω μερικά κατσίκια στην Καρυστία 
να βόσκουν αμέριμνα, να βόσκουν χωρίς να ξέρουν τα 
ίδια ότι το γάλα που φτιάχνουν έχει όλα τα χαρακτηριστικά ώστε να δώσει εξαιρετική γραβιέρα και αυτή η γραβιέρα 
με κατάλληλη τυποποίηση και επιθετικό πλάνο εξαγωγών 
να μπορέσει (ή μάλλον θα μπορούσε!) να πωληθεί σε όλα
τα ντελικατέσεν μαγαζιά της Ευρώπης ως “ΠΟΠ Γραβιέρα Καρύστου” προς 30 (τριάντα! Ναι!) ευρώ το κιλό! Είναι τόση εξαιρετική η γραβιέρα στην Καρυστία που άνετα 
μπορεί να “κτυπήσει” τέτοια τιμή αν ασχοληθούμε 
(σοβαρά!) βεβαίως πρώτα και την κάνουμε προϊόν ονομασίας προέλευσης (ΠΟΠ).

Και αντί λοιπόν, να σχεδιάσουμε μαθήματα στα ΑΕΙ που να δίνουν τέτοια εφόδια στα παιδιά μας, με άμεση και επιτακτική ανάγκη να εκσυγχρονίσουμε τα μαθήματα που παρέχουμε σε προπτυχιακό επίπεδο, ασχολούμαστε με πράγματα και γνώσεις ξεπερασμένες. Δεν είναι ξεπερασμένη η διδασκαλία των γερμανικών στην πέμπτη τάξη δημοτικού όταν σήμερα τα παιδιά μας χρειάζονται κινέζικα, αραβικά και ισπανικά; Δεν είναι ξεπερασμένη η διδασκαλία “στεγνών” μαθημάτων στα ΑΕΙ χωρίς στοιχεία επιχειρηματικότητας για να μπορούν οι αυριανοί απόφοιτοι των ΑΕΙ να σταθούν στα πόδια τους και να φτιάξουν μια δική τους εταιρεία εξαγωγής τροφίμων ή αγροτουρισμού;

Εκτός όμως από ξεπερασμένες γνώσεις που δίνουμε στους μαθητές και στους φοιτητές μας, δεν υπάρχει και κρατική στήριξη προς τα εμπρός. Η Ελλάδα υστερεί δραματικά στην κρατική χρηματοδότηση εφαρμοσμένης έρευνας και 
ειδικά έρευνας γύρω από προϊόντα που έχουν το δυναμικό 
να γίνουν η ατμομηχανή της ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας. Και αναρωτιέμαι: τι έχουν κάνει τα υπουργεία Ανάπτυξης και Παιδείας τα τελευταία 6 μνημονιακά 
χρόνια ώστε να τονώσουν την έρευνα γύρω από τα τρόφιμα που παράγει η χώρα μας, την πρωτογενή παραγωγή και το marketing των ελληνικών τροφίμων; Ρητορικό το ερώτημα. Απάντηση δεν υπάρχει, ανεξαρτήτως κυβερνητικού 
προσήμου (δεξιού, κεντρώου ή αριστερού...).

Το σύγχρονο παιχνίδι (τόσο εμπορικά όσο και 
επιστημονικά) παίζεται στην παγκόσμια σκακιέρα 
(πέρα και πάνω από τοπικές κοινωνίες και κλειστά 
κλαμπ όπως η Ε.Ε.) και σε αυτή τη σκακιέρα ο 
Έλληνας παραγωγός τροφίμων έχει πραγματικά εφόδια: άριστο κλίμα, εξαιρετική πρωτογενή παραγωγή και άρα τρόφιμα με υψηλή διατροφική αξία και βέλτιστες οργανοληπτικές ιδιότητες. Στο χέρι του, με το 
Κράτος όμως να είναι αρωγός και όχι εμπόδιο, είναι να 
αξιοποιήσει αυτά τα πιόνια και να τα προωθήσει στη 
σκακιέρα για να τα κάνει... βασίλισσες!

Μερικά ξενοδοχεία στην Κρήτη δίνουν στους τουρίστες 
την ημέρα της επιστροφής τους στην πατρίδα τους… 
ένα κομψό μπουκαλάκι ελαιόλαδο. Η Αθηνά κέρδισε 
τη μονομαχία με τον Ποσειδώνα με το ίδιο κόλπο: η 
ελιά (και τώρα πια και το λαδοτύρι!) κρύβει πολλά 
μυστικά, από σοφία μέχρι υψηλή εμπορική αξία και άρα εξαγωγιμότητα.

Τα δύο προαναφερθέντα υπουργεία και οι μνημονιακοί επιτελείς τους θα πρέπει να δουν το θέμα της πρωτογενούς παραγωγής ως άμεση προτεραιότητα εκπαίδευσης και διά 
βίου παιδείας και να προωθήσουν την εκπαίδευση νέων αγροτών αλλά και την εφαρμοσμένη έρευνα σε τρόφιμα 
και ποτά της Ελλάδας!

Διότι ένας λαός που ξέρει να ψαρεύει, ακόμα και όταν τελειώσουν τα ψάρια, θα ξέρει να ασκήσει την τέχνη 
του ψαρέματος και σε άλλα μετερίζια.

 Ένας λαός όμως που δεν ξέρει να κυνηγά και να σκέφτεται είναι καταδικασμένος στην υποτέλεια και τη σκλαβιά. 
Ποιο από τα δύο προτιμάμε για να δώσουμε ως εφόδια 
στα νέα παιδιά που μαστίζονται σήμερα από την ανεργία 
και την έλλειψη οράματος κι ελπίδας: πτυχία δεινότητας 
στο ψάρεμα ή πτυχία κενά - διαβατήρια στα ταμεία α(ν)εργίας;

Εν κατακλείδι, όσο θα συνεχίζεται αυτό το θέατρο του
παραλόγου (μνημόνια, «κόφτης», αξιολόγηση οικονομικού προγράμματος) και όσο δεν θα γίνεται καμιά σοβαρή προσπάθεια αλλαγής του εκπαιδευτικού συστήματος 
σύμφωνα με τα όσα εκτέθηκαν παραπάνω, τα νέα παιδιά, 
τα παιδιά μας δηλαδή, θα πρέπει να αντιμετωπίσουν το αμείλικτο δίλημμα. Να παραμείνουν στην Ελλάδα της ανεργίας και των μισθών υποτέλειας ή να ανοίξουν τα 
φτερά τους προς χώρες που προωθούν και σέβονται τη νεανική επιχειρηματικότητα; 

Γιάννης Ζαμπετάκης               
Αναπληρωτής Καθηγητής Χημείας Τροφίμων                                                                                                                                      Τμήμα Χημείας ΕΚΠΑ

Απέναντι Όχθη

ΤΑ ΦΘΗΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΑΡΑ ΠΟΛΥ ΑΚΡΙΒΑ

ΤΑ ΚΙΝΕΖΙΚΑ ΦΘΗΝΑ ΠΡΟ'Ι'ΟΝΤΑ ΕΙΝΑΙ ΑΚΡΙΒΑ!
Γιατί η Ανθρώπινη Ζωή και η Φύση Έχουν Ανεκτίμητη Αξία… 

Λένε πως «η φθήνια τρώει τον παρά». Τρώει όμως και το περιβάλλον, τα ανθρώπινα δικαιώματα, την υγεία των εργαζομένων, καταρρακώνει την αξιοπρέπειά τους, εκμεταλλεύεται την παιδική εργασία, καταστρέφει τις τοπικές οικονομίες και κοινωνίες… Ας δούμε γιατί τα «φθηνά» προϊόντα, που έχουν κατακλύσει τελευταία τις αγορές, δεν είναι και τόσο φθηνά. Το κόστος παραγωγής τους σε ανθρώπινους και περιβαλλοντικούς πόρους είναι τεράστιο. Μήπως πρέπει επιτέλους, στις καταναλωτικές δημοκρατίες όπου ζούμε, να συνειδητοποιήσουμε ότι ψηφίζουμε με τα λεφτά μας;

ΤΟ SHOPPING ΕΙΝΑΙ Η ΝΕΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ.

Μια βόλτα στην αγορά αρκεί για να καταλάβει κανείς τις σημερινές τάσεις του εμπορίου: οι «φθηνοί» επιβιώνουν, πολλές φορές σε βάρος των υπολοίπων, μεγαλώνουν ολοένα και περισσότερο, δημιουργούν αλυσίδες καταστημάτων με προϊόντα χαμηλής ποιότητας και αμφιλεγόμενης προέλευσης. Το αμφιλεγόμενης προέλευσης είναι βέβαια σχετικό: με λίγο παραπάνω ψάξιμο, ανακαλύπτεις πως οι χώρες παραγωγής των φθηνών προϊόντων είναι η Κίνα, κάποιες χώρες της νοτιανατολικής Ασίας και της Αφρικής. Πράγματι, οι τιμές πολλών από τα προϊόντα που αγοράζουμε σήμερα είναι χαμηλότερες απ’ ό,τι ήταν πριν από 10 ή 15 χρόνια. Ποιος δεν έχει μπει σε πειρασμό να αγοράσει συσκευή DVD για 49 ευρώ ή ένα τρυπάνι για 12;

«Τα φτηνά εργατικά χέρια», ακούς συνήθως να λένε ως δικαιολογία. Κάπου εκεί σταματούν οι ερωτήσεις και οι προβληματισμοί επί του θέματος. Πολλές από τις μεγάλες εταιρείες του κόσμου έχουν μεταφέρει τα εργοστάσια παραγωγής των  προϊόντων τους στις χώρες αυτές, απολαμβάνοντας, αν μη τι άλλο, νομοθεσίες για το εργατικό δίκαιο, που θα τις ζήλευαν οι βιομήχανοι του Δυτικού κόσμου πριν από 100 χρόνια. Το «εργατικό δίκαιο» είναι φράση άγνωστη στην Κίνα, στο Μπαγκλαντές, στην Ινδονησία και σε άλλες χώρες της νοτιοανατολικής Ασίας και της Αφρικής. Για τον μέσο καταναλωτή, ο οποίος σημειωτέον (εδώ στην Ελλάδα) βλέπει την αγοραστική του δύναμη συνεχώς να συρρικνώνεται, τα «φθηνά εργατικά χέρια» είναι κάτι σαν ευλογία Θεού. Ναι, επιτέλους, και οι φτωχοί μπορούν να κάνουν shopping therapy! και οι φτωχοί έχουν το δικαίωμα να εκτονωθούν, αγοράζοντας και καταναλώνοντας!

Καταναλωτικά Ζόμπι

Κορυφαίοι ψυχολόγοι και κοινωνιολόγοι πραγματοποιούν σήμερα έρευνες οι οποίες μαρτυρούν πως η ψυχοσύνθεση του «σύγχρονου» πολίτη των Δυτικών, και όχι μόνο, κοινωνιών, υφίσταται ένα είδος ανακούφισης και φαινομενικής ισορροπίας, όταν αυτός μπορεί και καταναλώνει, αγοράζοντας συχνά προϊόντα που ύστερα από λίγο διαπιστώνει πως του είναι άχρηστα, καταλήγοντας σε κάποια αποθήκη χωρίς ποτέ να χρησιμοποιούνται. Το μόνο χρήσιμο σ’ αυτά για τον αγοραστή ήταν η ευχαρίστηση τη στιγμή που τα αγόραζε, η σχεδόν στιγμιαία ευχαρίστηση που νιώθει κανείς όταν αγοράζει κάτι, προσθέτοντάς το… στη συλλογή του! Στη συντριπτική πλειονότητα των αγοραστών το προνόμιο αυτό είναι κάτι σπάνιο. Τα προϊόντα είναι πολλές φορές ακριβά, που, σε συνδυασμό με τους χαμηλούς μισθούς, καθιστούν την αγορά τους δύσκολη. Εκεί ακριβώς είναι που οι Κινέζοι πέτυχαν το «νεύρο» της αγοράς (έχοντας τρομερή επιτυχία στο εμπόριο και στην πιο ταχέως αναπτυσσόμενη αγορά του κόσμου), διαθέτοντας σε όλους ό,τι φθηνότερο υπήρχε μέχρι σήμερα στην Ιστορία.

Πιο Φθηνά, πιο Φθηνά…

Τι ακριβώς σημαίνει «φθηνά εργατικά χέρια»; Γιατί είναι «φθηνά» τα χέρια στις χώρες αυτές; Η Κίνα, μια χώρα με πραγματικά ανεξάντλητο ανθρώπινο δυναμικό παραγωγής, ήταν μια χώρα που στην εποχή του Μάο είχε καταντήσει ο γνωστός «γίγαντας που κοιμάται». Η άνοιξη στην οικονομία της έφτασε όταν το τιμόνι της ανέλαβε ο Ντεγκ Τσιάο Πινγκ, ο οποίος κατάφερε να κάνει τη χώρα του μια υπολογίσιμη δύναμη στο παγκόσμιο εμπόριο και όχι μόνο. Η ευφορία, που γνωρίζουν οι κινέζικες επιχειρήσεις με τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις των δύο τελευταίων δεκαετιών, τις κάνουν να εργάζονται σκληρά και φιλόδοξα, δρώντας πολλές φορές με τρόπους που, τουλάχιστον στη Δύση, θα χαρακτηρίζονταν Μεσαιωνικές. Ο λόγος είναι για τα εργατικά και ανθρώπινα δικαιώματα, τη ρύπανση του περιβάλλοντος –που προκαλούν ακόμη και οι μικρές βιοτεχνίες– την ασφάλεια και τις αποδοχές του προσωπικού. Οι μεγάλες πολυεθνικές με τα εργοστάσια παραγωγής τους στην Κίνα, στο Μπαγκλαντές, στην Ταϊλάνδη κ.α. έχουν στη διάθεσή τους εργάτες με μισθό που συνήθως δεν ξεπερνά τα 30 ή 40 ευρώ τον μήνα. Από την άλλη, οι εγχώριες εταιρείες, απολαμβάνουν την υποστήριξη του κράτους για οτιδήποτε «απάνθρωπο» και αντιπεριβαλλοντικό εφαρμόσουν στην πολιτική τους, και αυτό είναι κάτι που τουλάχιστον σε επίπεδο ηθικής θα έπρεπε να αποτρέπει τους καταναλωτές να αγοράζουν προϊόντα από τις χώρες αυτές. Αλλά είπαμε: η φθήνια τρώει τον παρά…

Μια Κούκλα που την Έλεγαν Barbie

Το 1996 είχε ξεσπάσει ένα σκάνδαλο στις ΗΠΑ για τη γνωστή εταιρεία παιχνιδιών Mattel, η οποία κατασκευάζει περίπου 50 εκατομμύρια κούκλες Barbie τον χρόνο στην Ινδονησία. Για την κατασκευή της κούκλας, των σεσουάρ και των «γκλαμουράτων» ενδυμάτων της, χρησιμοποιούνται παιδιά, και είναι σκόπιμο που λέμε «χρησιμοποιούνται». Παιδιά που δουλεύουν επτά μέρες τη βδομάδα, ακόμη και σε βραδινές βάρδιες, με μισθό πολύ χαμηλότερο από τον νόμιμο βασικό, καθημερινά, χωρίς αργίες, με βρόμικες εργατικές φόρμες, σε άθλιες συνθήκες εργασίας. Το τηλεοπτικό κανάλι που είχε μεταδώσει το παραπάνω ρεπορτάζ παρακινούσε τους Αμερικανούς πολίτες να μην αγοράζουν κούκλες Barbie και γενικά να αποφεύγουν τα προϊόντα της Mattel. Το «σοκ» που προκλήθηκε στην εταιρεία την έκανε να μεταμορφωθεί σε πρότυπο διαφάνειας, όσον αφορά τις συνθήκες παραγωγής των παιχνιδιών της στα εργοστάσια που έχει στην Κίνα, στην Ινδονησία και στο Μεξικό. Η εταιρεία διαθέτει ειδικές αναφορές και πιστοποιητικά, όπου αναγράφονται οι νόμιμες (πλέον) συνθήκες παραγωγής των προϊόντων της. Παρά ταύτα, η αξιοπιστία των συστάσεων αυτών είναι αμφισβητούμενη από πολλούς ειδικούς, μια και όλα αυτά τα χρηματοδοτεί η ίδια η Mattel.

Παιχνίδια παράγουν όμως και χιλιάδες άλλες εταιρείες (ειδικά στην Κίνα), που διαθέτουν τα προϊόντα τους σε όλο τον κόσμο, οι χαλαροί νόμοι του εμπορίου το επιτρέπουν αυτό. Πολλά από αυτά καταλήγουν και στα ράφια των δικών μας καταστημάτων, τα αγοράζουμε και τα χαρίζουμε στα παιδιά μας. Παιχνίδια που έχουν φτιαχτεί από τα μικρά χεράκια κάποιων άλλων παιδιών ή και γυναικών, που πιέζονται από τα αφεντικά τους, δεν έχουν κανένα δικαίωμα ως εργάτες, μπορούν ανά πάσα στιγμή να απολυθούν χωρίς αποζημίωση αν διαμαρτυρηθούν για κάτι, που αρρωσταίνουν συχνά από εξάντληση και δουλεύουν ορισμένες φορές μέχρι και 30 μέρες χωρίς ρεπό. Και όμως, τα παιδιά και οι ενήλικες που δουλεύουν στα εργοστάσια αυτά είναι τόσο τρομοκρατημένα και εξαρτημένα από τις δουλειές τους, που πολλές φορές δεν διαμαρτύρονται καν για τις άσχημες συνθήκες εργασίας στους ελεγκτές των διεθνών οργανώσεων, όπως είναι το ICTI (International Council of Toy Industries), φοβούμενα πως αν πιεστούν οι εταιρείες, θα πάνε να χτίσουν τα εργοστάσιά τους αλλού. Στις χώρες αυτές η εργασία είναι καθαρά θέμα επιβίωσης και όχι απλώς βελτίωσης των συνθηκών ζωής ή του βιοτικού επιπέδου.

Τοξικές Μπαταρίες

Οι βιομηχανίες μπαταριών ήταν ανέκαθεν μη φιλικές για το περιβάλλον και την υγεία των εργαζομένων. Το 25% της παγκόσμιας παραγωγής όλων των τύπων μπαταριών προέρχονται σήμερα από κινέζικα εργοστάσια (το 2003 παράχθηκαν στην Κίνα 26 δισεκατομμύρια μπαταρίες όλων των τύπων). Η προστασία του εργαζομένου, είτε αυτό αφορά την υγεία του είτε τα δικαιώματά του, ακόμη είναι στη χώρα αυτή μια άγνωστη έννοια. Το ίδιο φυσικά ισχύει και για το περιβάλλον. Η παραγωγή μπαταριών (που τα τελευταία χρόνια χρησιμοποιούμε ολοένα και περισσότερο) ήταν ανέκαθεν εχθρική προς το περιβάλλον λόγω των βαρέων μετάλλων που χρησιμοποιούνται σ’ αυτήν. Περιβαλλοντικές οργανώσεις διαμαρτύρονταν συχνά, δημιουργώντας προβλήματα στις βιομηχανίες, οι οποίες με την πάροδο των χρόνων άρχισαν να μη χρησιμοποιούν άλλο υδράργυρο, κάδμιο και κάποια άλλα, βλαβερά για τον άνθρωπο και τη Φύση, στοιχεία. Στην Κίνα, πολλά από τα εργοστάσια μπαταριών είναι σε πρωτόγονη κατάσταση.

Στην εταιρεία Golden Peak, για παράδειγμα, όπου απασχολούνται 2.800 εργαζόμενοι (και οι μπαταρίες της εξάγονται σε ολόκληρο τον πλανήτη), έχει παρατηρηθεί ότι πολλοί από αυτούς αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα υγείας. Σε πολλούς έχουν μετρηθεί συγκεντρώσεις καδμίου στο σώμα τους, 30 φορές υψηλότερες από αυτές του άνω ορίου. Κάδμιο, νικέλιο, κοβάλτιο, όλα ισχυρά δηλητήρια για τον ανθρώπινο οργανισμό. Τουλάχιστον 300 εργαζόμενοι της εταιρίας αυτής, που έχει έδρα το Hong Kong, μπήκαν το 2004 στο νοσοκομείο με σοβαρά προβλήματα υγείας. Άλλες φορές πάλι εξετάζονται από γιατρούς της εταιρείας, οι οποίοι τους λένε να μην ανησυχούν για τίποτε σχετικά με την υγεία τους! Αργότερα, από εξωτερικούς γιατρούς μαθαίνουν πως η υγεία τους είναι σε δραματική κατάσταση, λόγω των δηλητηριάσεων που προαναφέρθηκαν.

Όλα αυτά συμβαίνουν στη Νότια Κίνα, στην περιοχή Χούι Ζου, όπου ζουν και εργάζονται 40.000.000 άνθρωποι. Οι περιβαλλοντικές συνθήκες της ευρύτερης περιοχής χαρακτηρίζονται από τις χειρότερες που έχουν μετρηθεί στον κόσμο, στο υπέδαφος και στα υπόγεια νερά υπάρχουν δηλητήρια που πολλές φορές έχουν 200 φορές υψηλότερες συγκεντρώσεις από τις επιτρεπόμενες των παγκοσμίων standards. «Και τι έγινε;» θα πουν ορισμένοι, «ας δουν οι Κινέζοι τι θα κάνουν με το περιβάλλον τους». Ναι, όμως το περιβάλλον δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως μια εθνική υπόθεση, αλλά μας αφορά όλους. Το σπίτι μας είναι ολόκληρος ο πλανήτης, αν δούμε τα πράγματα λιγάκι πιο μακροπρόθεσμα.

Οι μπαταρίες της Golden Peak (που είναι το μεγαλύτερο εργοστάσιο του είδους στην Κίνα, αλλά υπάρχουν και πολλά μικρότερα) εξάγονται κυρίως σε Ευρώπη και Αμερική. Είναι γεμάτες από τοξικές ουσίες, και μπαίνουν μεταξύ άλλων και στα εκατομμύρια παιχνίδια που αγοράζουμε για τα παιδιά μας. Παιχνίδια που έχουν παραχθεί κάτω από άλλου είδους αντίξοες συνθήκες, κάπου άλλου στην Κίνα. Οι τοπικές κυβερνήσεις εκεί δεν νοιάζονται για τίποτε άλλο εκτός από την οικονομική ανάκαμψη της χώρας τους και μεταχειρίζονται τους ανθρώπους σαν ζώα ή μάλλον σαν μηχανές! Οι τελευταίοι ζουν πολλές φορές μέσα σε κοντέινερ ή αποθήκες χωρίς θέρμανση και παράθυρα κοντά στα εργοστάσια που εργάζονται.

Ηθική και Οικονομία: Δυο Ασυμβίβαστες Έννοιες

Παραδείγματα για απαράδεκτες συνθήκες εργασίας στην Κίνα και σε άλλες χώρες της περιοχής υπάρχουν πολλά. Από την άλλη, όσον αφορά τα ίδια τα προϊόντα, το «πιο φθηνά» αποδεικνύεται πολλές φορές «πιο ακριβά», μια και τα προϊόντα που παράγονται στις χώρες αυτές έχουν συνήθως χαμηλά χαρακτηριστικά ποιότητας.

Στο Μπαγκλαντές γυναίκες ράβουν ρούχα για επώνυμες εταιρείες της Δύσης, δουλεύοντας για 15 ευρώ τον μήνα. Στη χώρα αυτή υπάρχουν 3.000 εργοστάσια όπου ράβονται ρούχα, ακόμη και για εταιρείες όπως η Nike και το Zara. Συνδικάτα συνήθως δεν υπάρχουν για τους εργαζόμενους εκεί, αν κάποιος διαμαρτυρηθεί για κάτι, απλώς απολύεται χωρίς δεύτερη κουβέντα.

«Ωραία», θα μου πείτε τώρα, «ας δουν οι άνθρωποι εκεί τι θα κάνουν με τα δικαιώματά τους, τι μας νοιάζει εμάς;». Κι όμως μας νοιάζει! Και όχι μόνο από ηθική πλευρά, αλλά και από οικονομική. Αγοράζοντας «φθηνά» (με προϊόντα από όλες τις χώρες που προαναφέραμε), υποστηρίζουμε εν μέρει ένα καθεστώς που πολλές φορές εκμηδενίζει την ανθρώπινη αξιοπρέπεια και στηρίζει ένα νέο είδος δουλείας, χωρίς να κάνει διακρίσεις σε φύλο ή ηλικία. Παράλληλα, δυναμώνουμε οικονομικά εκείνες τις επιχειρήσεις που ασχολούνται με το εμπόριο αυτών των προϊόντων, ζημιώνοντας ανεπανόρθωτα τις ελληνικές μικρομεσαίες εταιρείες που μάταια προσπαθούν να συναγωνιστούν τις πρώτες, και μαραζώνουν, κλείνοντας η μία μετά την άλλη.

Μια πιο Προσωπική Έρευνα…

Ύστερα από το όλο «ψάξιμο» που έκανα για το θέμα αυτό, προβληματίστηκα αρκετά. Στη χώρα μας παρατηρείται τον τελευταίο καιρό μια έξαρση με τους Κινέζους μικροπωλητές, τα κινέζικα μάρκετ και τις διαμαρτυρίες των Ελλήνων εμπόρων. Επίσης, τα καταστήματα με φθηνά προϊόντα ξεφυτρώνουν από παντού σαν… κινέζικα μανιτάρια! «Ας δούμε τι θα μας πουν οι εδώ επιχειρηματίες», συλλογίζομαι, και χωρίς δεύτερη σκέψη, ξεκινώ για κάποιο κατάστημα «nikko market» στη γειτονιά μου. «Χρήσιμα και φθηνά» είναι το σλόγκαν της εταιρείας, που απαριθμεί 24 καταστήματα (μέχρι στιγμής και έχει ανοδική πορεία) σε ολόκληρη την Ελλάδα.

Στα ράφια του καταστήματος μπορεί κανείς να βρει οτιδήποτε. Παιχνίδια, δίπλα ακριβώς υπάρχουν κλαδευτήρια και ψησταριές, πιο κάτω κεραμικά μπιμπελό, χαλιά, μικροέπιπλα, τηλεοράσεις, πλαστικές καρέκλες για τον κήπο, κορνίζες, πασχαλινές λαμπάδες… Το «made in China» το συναντώ στη συντριπτική πλειονότητα των προϊόντων του καταστήματος. Οι τιμές, όντως χαμηλές. Την άλλη μέρα επικοινωνώ με τα κεντρικά της εταιρείας και το γραφείο Δημοσίων Σχέσεων. Η κυρία Ρουμελιώτη με ακούει να της αποκαλύπτω την έρευνά μου. «Τα προϊόντα στα καταστήματά σας προέρχονται κυρίως από την Κίνα», της λέω, «ξέρετε πως στη χώρα αυτή καταπατούνται τα ανθρώπινα δικαιώματα, ο μέσος μισθός είναι 30 ευρώ τον μήνα, πως εργάζονται παιδιά κάτω των 10 χρονών και πως τα απαρχαιωμένα εργοστάσια εκεί καταστρέφουν το περιβάλλον; Τι έχετε να πείτε για όλα αυτά;».

Τη βρήκα σίγουρα απροετοίμαστη και κομπιάζει. Μου λέει πως μιλάει με ανθρώπους εκεί και πως η κατάσταση δεν πρέπει να είναι και τόσο δραματική. Της εξηγώ πως υπάρχουν στοιχεία από περιβαλλοντικές και ανθρωπιστικές οργανώσεις που είναι προσιτά σε όλους και πως η κατάσταση είναι, αν μη τι άλλο, άσχημη. «Και τι να κάνω εγώ τώρα, κ. Αλαματίδη; Αυτό να το σκεφτούν οι κυβερνήσεις που έχουν χαλαρώσει τους νόμους στο εμπόριο και επιτρέπουν τις συναλλαγές με τις χώρες αυτές. Εγώ προσωπικά λυπάμαι γι ‘αυτό…».

Κάθομαι, σκέφτομαι και ύστερα από λίγη ώρα παίρνω τον δρόμο για το ΙΚΕΑ. Ξέρω πως και εκεί το «κινέζικο παζάρι» ανθεί. Σε πληθώρα προϊόντων του καταστήματος βλέπω «Made in the people’s republic of China». Πιο μεγάλη εταιρεία το ΙΚΕΑ, πιο μεγάλο το πρεστίζ, εξ ου και το «λαϊκή δημοκρατία της Κίνας». Για ποια «Δημοκρατία» μιλάνε όμως; Γι’ αυτήν που μόλις πιο πάνω σας περιέγραψα; Τα σχέδια και οι προδιαγραφές προέρχονται από το ΙΚΕΑ (Σουηδική εταιρεία), οι γραμμές παραγωγής των προϊόντων βρίσκονται στην Κίνα. Πολλά από τα προϊόντα θα είναι μάλλον και 100% κινέζικα.

Φεύγω και είμαι ακόμη πιο προβληματισμένος. Τηλεφωνώ στο κατάστημα της Θεσσαλονίκης, απ’ όπου με παραπέμπουν στα κεντρικά στην Αθήνα. Από εκεί, όταν ζητώ το γραφείο Τύπου και Δημοσίων Σχέσεων, μου δίνουν το τηλέφωνο της εταιρείας «ΙΚΟΝ» που κάνει τις Δημόσιες Σχέσεις για λογαριασμό του ΙΚΕΑ. Μιλάω με την κυρία Κακάση, της εξηγώ ποιος είμαι, κάνοντάς της την ίδια ερώτηση που έκανα και στην κυρία Ρουμελιώτη των «nikko markets». Ύστερα από μερικά δευτερόλεπτα σιγής, μου λέει πως δεν μπορεί αλλά και δεν γνωρίζει να μου απαντήσει στο θέμα αυτό, ενώ στη φωνή της διακρίνω κάτι μεταξύ δυσαρέσκειας και ντροπής. Της έκανα σίγουρα μια δυσάρεστη έκπληξη με την ερώτησή μου. Αφήνω τηλέφωνο και e-mail, και μου υπόσχεται πως θα μου απαντήσει η ίδια η εταιρεία (ΙΚΕΑ) σχετικά με το θέμα που με απασχολεί. Ακόμη και μέχρι τη στιγμή που το ΖΕΝΙΘ ήταν έτοιμο να κατευθυνθεί στο τυπογραφείο η εταιρεία δεν έστειλε καμιά απάντηση…

Στην Οικονομία της Αγοράς Ψηφίζεις με τα Λεφτά σου

Ψάχνοντας περισσότερο, βρίσκω καταγγελίες περιβαλλοντικών οργανώσεων για καλλωπιστικά φυτά και λουλούδια που παράγονται στην Κένυα και εισάγονται κανονικά στην Ευρώπη, τα οποία ψεκάζονται με απαγορευμένες στην Ευρώπη ουσίες, που, και πάλι έχουν βάλει στο στόχαστρο τους εργαζόμενους και το περιβάλλον. Τα φυτά αυτά, πωλούνται συνήθως στα ράφια των σούπερ μάρκετ (τα γνωστά «discount markets»), που τα έχουν σε χαμηλότερες τιμές απ’ ό,τι πωλούνται στα ανθοπωλεία. Αλλού υπάρχουν καταγγελίες για τα βαφεία των υφασμάτων και τα βυρσοδεψεία. Η λίστα είναι ατελείωτη…

Εμείς, ως σκεπτόμενα όντα και ευαισθητοποιημένοι πολίτες (θέλω να το πιστεύω αυτό), πρέπει να γνωρίζουμε ένα πράγμα, που είναι και ταυτόχρονα η πηγή όλων των παραπάνω δεινών. Με την αγοραστική μας δύναμη που είναι και το μοναδικό μας όπλο στον αγώνα για τη διάσωση του περιβάλλοντος, αλλά και τις καταναλωτικές μας συνήθειες, καθορίζουμε κατά ένα μεγάλο ποσοστό την εξέλιξη των πραγμάτων σε όλους τους τομείς. Όσο περισσότερο αγοράζουμε κάτι τόσο περισσότερο αυτό θα παράγεται. Δεν είναι πάντα το φθηνότερο η πιο συμφέρουσα λύση.

Εμείς καθορίζουμε μακροπρόθεσμα τις τάσεις της αγοράς. Οι εταιρείες παραγωγής απλώς τις προτείνουν. Με τις αγορές μας αποφασίζουμε αν τα παραπάνω φαινόμενα ενταθούν ή όχι. Δεν έχω τίποτε εναντίον του κινέζικου λαού, αλλά θα πρέπει οι εταιρείες εκεί επιτέλους να μάθουν πως ούτε οι άνθρωποι αλλά ούτε ο κόσμος τούς ανήκει. Οι εταιρείες της Δύσης που έχουν γραμμές παραγωγής στην Κίνα και στις άλλες χώρες που προαναφέραμε πρέπει να πιστοποιούν με αληθινά στοιχεία (και όχι με δικά τους) τις καλές συνθήκες εργασίας και τον σεβασμό προς το περιβάλλον. Διαφορετικά τα προϊόντα τους θα πρέπει να απαγορεύεται να εισαχθούν στις χώρες της Δύσης, τις λεγόμενες «πολιτισμένες».

Ο Αλέξης Αλαματίδης (dytikos@the.forthnet.gr) είναι εκδότης του περιοδικού Δυτικώς και ασχολείται με τη φωτογραφία και το περιβάλλον.

Η ΠΟΛΗ ΠΟΥ ΔΕΝ ΘΑ ΕΧΕΙ ΚΑΝΕΝΑΝ ΑΣΤΕΓΟ!

Από τον Απρίλιο του 2009, οι τοπικές αρχές στο Medicine Hat - μια πόλη στην Αλμπέρτα του Καναδά, έχουν δημιουργήσει ένα πρόγραμμα, μέσω του οποίου παρέχουν επιδοτούμενη μόνιμη κατοικία στους άστεγους της περιοχής. 

Από τους 1000 συνολικά άστεγους που ζουν στην πόλη, οι 885 έχουν ήδη εγκατασταθεί σε δικό τους σπίτι. Αν όλα πάνε καλά, μέχρι το τέλος του 2015 δεν θα υπάρχει κανένας άστεγος!

Το φιλόδοξο σχέδιο των αρχών του Medicine Hat φαίνεται πως ξέφυγε - ευτυχώς - από την στερεοτυπική αντίληψη που έχουμε για τους άστεγους. Μια λανθασμένη αντίληψη, που θέλει αυτούς τους ανθρώπους να μένουν δίχως στέγη επειδή είναι τεμπέληδες ή απλά άτυχοι και ότι η "ελεημοσύνη" τους υποστηρίζει να συνεχίσουν αυτό τον τρόπο ζωής. Αυτό το παγιωμένο στερεότυπο αγνοεί συστημικά ζητήματα που εμποδίζουν τους ανθρώπους να συντηρήσουν αξιοπρεπώς τους εαυτούς τους, όπως οι φυλετικές διακρίσεις, ο ρατσισμός, η ελλιπής πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας και η εισοδηματική ανισότητα.

Οι άνθρωποι δεν έχουν συνειδητοποιήσει ακόμη, ότι η στήριξη των αστέγων από την πολιτεία κοστίζει πολλά περισσότερα χρήματα στους φορολογούμενους από ότι η επιδοτούμενη στέγασή τους. 

Το Υπουργείο Ανθρωπίνων Υπηρεσιών της Αλμπέρτα εκτιμά ότι χρειάζονται περίπου 100.000 καναδικά δολάρια ανά έτος για τη στήριξη ενός και μόνο άστεγου με τις απαραίτητες παροχές περίθαλψης, τις υγειονομικές υπηρεσίες καθώς και τα πιθανά νομικά έξοδα. Αντίθετα, η παροχή στέγης στους άστεγους κοστίζει λιγότερο από 35.000 δολάρια ετησίως, ενώ βοηθάει στην επανένταξη των ανθρώπων στην κοινωνία και τελικά στην εξάλειψη του προβλήματος. Αυτός ο απλός υπολογισμός ήταν που ώθησε τον - υποστηριζόμενο από τους Συντηρητικούς - δήμαρχο του Medicine Hat να υιοθετήσει το σχέδιο παροχής στέγης στους άστεγους της πόλης.

Μέσω του συγκεκριμένου προγράμματος, η φροντίδα των ανθρώπων, που για χρόνια πάλευαν στους δρόμους με την φτώχεια, τους εθισμούς και τις ψυχικές διαταραχές, γίνεται ακόμα πιο οργανωμένη και αποδοτική. Η προσφορά ενός σπιτιού από την πολιτεία, βοηθάει στην ψυχική ανάταση των αστέγων αλλά και στην ευκολότερη πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχολογικής υποστήριξης και που θα τους βοηθήσουν στην πλήρη επανένταξή τους στην κοινωνία.

Επιμέλεια: Βιβή Συργκάνη, enallaktikos.gr

πηγές: cbc.ca,  in.gov

Το μυστικό νησί όπου όλοι οι κάτοικοι ζουν χωρίς χρήματα κοντά στη φύση

Το Lasqueti είναι ένα μικρό νησί, κοντά στο Βανκούβερ του Καναδά, όπου οι κάτοικοί του είναι περήφανοι που ζουν μακριά από την Καναδέζικη κουλτούρα και τη φασαρία της πόλης.

Με πολύ μικρή βιομηχανία ή οικονομία, οι περισσότεροι κάτοικοι ζουν απλά, παίρνοντας ότι χρειάζονται για να επιβιώσουν από τη γη χωρίς ιδιαίτερη ανάγκη από χρήματα. 

Η απογραφή του 2011 κατέγραψε 426 ανθρώπους που ζουν στο Lasqueti (αν και μια πιο πρόσφατη ημερομηνία σε μια ιστοσελίδα αναφέρει ότι υπάρχουν 350 μόνιμοι κάτοικοι), συμπεριλαμβανομένων 70 παιδιών.

Σύμφωνα με το blog της κοινότητας, το Lasqueti είναι «ένα νησί, με ποιητές, καλλιτέχνες, φυσικούς, ψαράδες, υλοτόμους, καλλιεργητές, σχεδιαστές, επαγγελματίες μουσικούς, συγγραφείς, ορισμένους κατασκευαστές μικρής κλίμακας, καθώς και κάποιους συμβούλους εκπαίδευσης, της μηχανικής, της δασοκομίας και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. »

Δεν υπάρχει μπακάλικο στο νησί, έτσι οι άνθρωποι έχουν την τάση να κρατάνε τα κοτόπουλα τους και να καλλιεργούν τα δικά τους βιολογικά προϊόντα, καθώς και να αναζητούν τροφή στο δάσος που καλύπτει το βραχώδες νησί. Οι περισσότεροι άνθρωποι χρησιμοποιούν τουαλέτες κομποστοποίησης, και ένας κάτοικος του νησιού έγραψε ένα βιβλίο με τίτλο «Πώς να χέζεις στο Lasqueti» για όσους δεν είναι εξοικειωμένοι με την έννοια του πώς λειτουργεί αυτό στην πράξη.

Ενώ ορισμένοι κάτοικοι χρησιμοποιούν ηλιακούς συλλέκτες, ξυλόσομπες, ανεμογεννήτριες και νερόμυλους, άλλοι επιλέγουν να ζουν χωρίς καθόλου ηλεκτρικό ρεύμα. Υπάρχει ένα μπαρ και ένα καφέ, και κατάστημα όπου οι άνθρωποι ανταλλάσσουν αντικείμενα.  Δεν υπάρχει μίνι μάρκετ, ούτε παντοπωλείο. Ο καθένας παράγει ό,τι θέλει να καταναλώσει. Οι περισσότεροι άνθρωποι χρησιμοποιούν τουαλέτες κομποστοποίησης και φυσικά φτιάχνουν τα σπίτια μόνοι τους.

Κάποιες ουσιαστικές συμβουλές από τους κατοίκους του Lasqueti: «Εάν κάποια στιγμή, αποφασίσετε να έρθετε εδώ, παρακαλώ να έχετε αυτό κατά νου: Το Lasqueti δεν είναι κάποιος ουτοπικός παράδεισος, δεν είναι μια « εσκεμμένη κοινότητα », και μάλλον δεν είναι ό, τι νομίζετε ότι είναι – είναι απλά ένα σχετικά απομακρυσμένο νησί, που κατοικείται από μια μικρή, σφιχτοδεμένη κοινότητα, ιδιόμορφη, από ανεξάρτητους σκεπτόμενους και ανοιχτόμυαλους ανθρώπους, με το δικό του μοναδικό πολιτισμό και την ταυτότητά του. Ελάτε με ανοιχτό μυαλό, με την προθυμία να ανακαλύψετε κάτι λίγο διαφορετικό. Αντισταθείτε στον πειρασμό να προβάλλετε πάνω μας το όραμά σας για το τι αυτό το μέρος «πρέπει» να είναι. Είναι αυτό που είναι, και μας αρέσει έτσι ακριβώς όπως είναι. Εάν μπορείται να συμβιβαστείται με αυτό, τότε θα βρεθεί μαι θέση για σας εδώ. «

Γιατί οι Αγορές Αγροτών χωρίς μεσάζοντες κυριαρχούν στις ΗΠΑ και στον Καναδά

Τι είναι η «Αγορές των Αγροτών» (Farmer’s Market)

Η «Αγορά των Αγροτών» ή αλλιώς η «Αγορά Παραγωγού» (διεθνώς:  Farmer Market) είναι «αγορά όπου αποκλειστικά ο παραγωγός πουλά τα προϊόντα του κατ’ ευθείαν στον καταναλωτή, χωρίς καμία απολύτως διαμεσολάβηση στη διακίνηση των προϊόντων του, υπό την προστασία και εποπτεία των τοπικών αρχών, σε συνθήκες οργάνωσης και έλεγχου».

Του Δρα Σταμάτη Σεκλιζιώτη,
Γεωπόνου ΑΠΘ – Αρχιτέκτωνα Τοπίου (Ph.D.)
Πρώην Β Ακόλουθου Γεωργικών Υποθέσεων, Υπ. Γεωργίας ΗΠΑ (Foreign Agricultural Service – FAS/USDA, Αμερικανική Πρεσβεία, Αθήνα)
Σύμβουλος Γεωργικών Υποθέσεων & Περιβάλλοντος


Ο σκοποί του θεσμού είναι «η διαμόρφωση συνθηκών προσφοράς και ζήτησης σε όφελος των παραγωγών και των καταναλωτών, παράκαμψη της οποιασδήποτε ενδιάμεσης επιβάρυνσης στο τελικό προϊόν, διαμόρφωση της πιο κλειστής κατά το δυνατόν ψαλίδας μεταξύ τιμών παραγωγού και καταναλωτή, περιθωριοποίηση της κερδοσκοπίας, συμπίεση των τιμών των αγαθών σε ανταγωνιστικά επίπεδα και ομαλοποίηση της αγοράς στον αγροδιατροφικό τομέα, ενισχύοντας τα εγχώρια προϊόντα και την αύξηση της ζήτησης συντελώντας στην υποκατάσταση των εισαγόμενων με κατεύθυνση την αυτάρκεια σε τοπική και γιατί όχι σε εθνική κλίμακα».

Προοπτικό σχέδιο μόνιμης εγκατάστασης δημοτικής «Αγοράς Αγροτών», στην Μανιτόμπα του Καναδά (Le Marche Saint-Norbert Farmers' Market, Manitoba,  Πηγή: Hilderam Thomas Frank Cram, Αρχιτέκτονες Τοπίου)

Σε τι διαφέρουν οι «Αγορές των Αγροτών» από τις Λαϊκές αγορές

Χαρακτηριστικά των «Αγορών Παραγωγού» και οι διαφορές τους από τις Λαϊκές Αγορές συνοψίζονται στα παρακάτω:

1.    Προσκομίζονται και προσφέρονται γεωργικά προϊόντα και τρόφιμα από εγχώριες εκμεταλλεύσεις και κατά προκαθορισμένη διοικητική περιοχή.

2.    Προϊόντα ένδυσης, υπόδησης, είδη οικιακής χρήσης, παιγνίδια, κλπ, δεν ανήκουν στην κατηγορία των «αγροδιατροφικών προϊόντων».

3.    Γίνεται σαφής διαχωρισμός μεταξύ «Αγροτών Παραγωγών» και «Επαγγελματιών πωλητών», με τους τελευταίους να μην συμμετέχουν αλλά και να μην χάνουν το δικαίωμα συμμετοχής τους σε λαϊκές αγορές ή άλλες ανοικτές αγορές. Δεν αποκλείονται οι αγρότες πωλητές. Αποκλείονται οι μη αγρότες «χονδρέμποροι», οι «μεταπράτες», οι «λιανοπωλητές» και διάφοροι μη παραγωγοί «γυρολόγοι».  

4.    Δικαίωμα συμμετοχής έχουν οι αποκλειστικοί κατά κύριο επάγγελμα αγρότες ή όσων το κύριο ετήσιο οικογενειακό εισόδημα προέρχεται από αγροτική δραστηριότητα (εγγεγραμμένοι σε μητρώα παραγωγών)

5.    Η είσοδος δεν είναι ελεύθερη σε όλους τους παραγωγούς, παρά μόνον σε όσους πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις που ορίζουν το σχετικό θεσμικό πλαίσιο και οι κανόνες λειτουργίας (π.χ. Προέλευση προϊόντος, Πιστοποίηση βιολογικής, Αριθμός Μητρώου Αγρότη, ΑΦΜ, Ταμειακή μηχανή, κλπ, είναι μερικές από τις προϋποθέσεις).

6.    Η καλλιεργητική δραστηριότητα των δικαιούχων αγροτών και η παραγωγή των προϊόντων τους λαμβάνουν χώρα μέσα στα γεωγραφικά όρια της περιοχής (Δήμος ή Αντιπεριφέρεια) την οποία η κάθε οργανωμένη «Αγορά Παραγωγού» καλείται να εξυπηρετεί.

7.    Διεθνώς, πρόκειται για μόνιμες εγκαταστάσεις σε επιλεγμένους με χωροταξικά και πληθυσμιακά κριτήρια χώρους εντός μίας ή περισσότερων διοικητικών γεωγραφικών περιοχών (Δήμος, Επαρχία, Αντιπεριφέρεια) και με πλήρη μεταβίβαση των αρμοδιοτήτων λειτουργίας και ελέγχων στις Περιφέρειες και τους Δήμους.

8.    Λειτουργούν κάτω από κατάλληλο για τον σκοπό και «ανεξάρτητο» θεσμικό καθεστώς. Απαιτείται Ειδικό Νομικό Πλαίσιο διϋπουργικού χαρακτήρα (ΥΠΑΑΤ, Υπ. Ανάπτυξης & Εμπορίου, ΥΠΕΚΑ και Υπ. Υγείας) βάσει του οποίου σαφώς θα διαφοροποιείται ο ρόλος και ο σκοπός τους από τις γνωστές Λαϊκές αγορές των οποίων τον Διοικητικό και Εποπτικό έλεγχο τον ασκούν οι Οργανισμοί των Λαϊκών Αγορών και τα Διοικητικά Συμβούλια των Οργανισμών.

9.    Αντίθετα, οι χωροθετημένοι και ειδικά σχεδιασμένοι χώροι των «Αγορών Παραγωγού» έχουν δημόσιου χαρακτήρα, ενώ παραχωρούνται «έτοιμοι» από τους ΟΤΑ, έναντι μικρού αντιτίμου (συμβολική εισφορά ή ανταποδοτικού τέλους). Η αγροτική συμμετοχή μπορεί να είναι ατομική, οικογενειακή, ομαδική ή συνεταιριστική.

10. Το περιεχόμενο και η ιδέα «δημιουργίας» των «Αγορών των Αγροτών» εμπεριέχει την κοινωνικοοικονομική διάσταση (οικονομικό όφελος υπέρ παραγωγού και καταναλωτή, δημιουργία συνθηκών υγιούς ανταγωνισμού, καλύτερη επόπτευση της δημόσιας υγείας, περιορισμός φαινομένων κερδοσκοπίας και ανάπτυξη πιο ουσιαστικής και στενότερης σχέσης μεταξύ παραγωγών και καταναλωτών).
      
11. Ανάλογα με το μέγεθος και την επιφάνεια που καλύπτουν διαθέτουν τις κατάλληλες υποδομές  όπως Διαγραμμίσεις, Σημάνσεις, Ηλεκτροδότηση (& φωτισμό), Υδροδότηση, Πυρόσβεση, Αποχέτευση, Σταθμό καυσίμων, Περίφραξη, Πύλες εισόδου/εξόδου αγροτικών οχημάτων με φυλάκιο, Παρκινγκ επισκεπτών και αγροτικών οχημάτων, Έτοιμους αριθμημένους πάγκους έκθεσης προϊόντων, Υπόστεγα, Ψυκτικές εγκαταστάσεις, Κάδους απορριμμάτων ανακύκλωσης και μονάδα Κομποστοποίησης, Χώρους ξεκούρασης επισκεπτών και αγροτών, Πρώτες βοήθειες, Αναψυκτήριο και Αίθουσα προβολών & διαλέξεων, Δημόσιες τουαλέτες, Κτίριο διοίκησης & πληροφόρησης, Γεωτεχνικών, Φορολογικών, Υγειονομικών & ελεγκτών ΕΦΕΤ, κλιμάκιο Καθαρισμού και Δημοτικής αστυνομίας, Διαδικτυακή σύνδεση, Χώρους και μέσα συγκέντρωσης δωρεάν προϊόντων για Κοινωφελή Ιδρύματα, Σωματεία, Εκκλησία, και Οργανισμούς, Διαμορφωμένους χώρους με καλλωπιστικό πράσινο, ανεμοφράκτες και δενδροφυτεύσεις σκιάς, ανάγλυφους χλοοτάπητες για picnic, κλπ.

12. Ακόμη και στα κέντρα των μεγαλουπόλεων, σε μικρότερη κλίμακα, οι αγορές παραγωγών μπορούν να εξυπηρετούν το κοινό από στεγασμένες ή ημιυπαίθριες εγκαταστάσεις (στο εξωτερικό έχει προβλεφτεί η χρήση αστικών κενών, οικόπεδων και χώρων πρασίνου μετά από ειδική διαμόρφωση)

13. Οι «Αγορές Παραγωγού» παραμένουν ανοικτές σε καθημερινή βάση σε αντίθεση με τις λαϊκές αγορές οι οποίες λειτουργούν μια φορά την εβδομάδα σε μη μόνιμους χώρους, προκαλούν σωρεία περιβαλλοντικών προβλημάτων σε πολλαπλάσιο αστικό χώρο από όσον χρειάζονται, είναι συνεχώς μετακινούμενες όπως δυστυχώς ορίζουν οι κατά τόπους δημοτικές αρχές και με τις ανάλογες χρεώσεις, ιδιαίτερα εξοντωτικές. ‘Είναι γνωστό ότι διάφορες «δημοτικές χρεώσεις και τέλη» μετακυλίονται τελικά στις τιμές καταναλωτή, αλλοιώνοντας την όλη «φιλοσοφία» περί των «φθηνότερων αγαθών».

14. Όποιος παραγωγός συγκομίζει τα προϊόντα του και πληροί τις προϋποθέσεις συμμετοχής, μπορεί να τα μεταφέρει στην «Αγορά Παραγωγού» οποιαδήποτε ημέρα και ώρα εφόσον έχει διασφαλίσει τον απαραίτητο χώρο (αριθμημένη θέση) εντός της αγοράς και μετά από προσυνεννόηση με τη διαχείριση (με ενημέρωση του κοινού περί του είδους και της ποσότητας του προϊόντος, πληροφορίες οι οποίες μπορούν να αναρτώντα στο διαδίκτυο και στις υπηρεσίες του δήμου, από την προηγούμενη ημέρα).

15. Ο καταναλωτής ενημερώνεται και γνωρίζει εκ των προτέρων ότι οποιαδήποτε ημέρα και ώρα αποφασίζει να επισκεφθεί τον χώρο, θα βρει τα προϊόντα άμεσης ανάγκης ή κάποια απ’ αυτά. Στο εξωτερικό υπάρχει συνεχής διαδικτυακή πληροφόρηση για τη διαθεσιμότητα των αγαθών, το είδος του προϊόντος και τις κυμαινόμενες τιμές ημέρας (για κάθε μία «Αγορά των Αγροτών» ξεχωριστά, η οποία επιβάλλεται να είναι συνδεμένη με το διαδίκτυο με δική της ιστοσελίδα, και με συνεχή ροή προϊόντων και τιμών).

16. Οι «Αγορές Παραγωγών» λειτουργούν ουσιαστικά ως ανοιχτά σούπερ μάρκετ αγροτικών προϊόντων (ολόκληρη την ημέρα και εβδομάδα) με προσκόμιση προϊόντων από τους ίδιους τους παραγωγούς (φρούτα, λαχανικά, συντηρημένα, αποξηραμένα, όσπρια, κλπ) και εκτίθενται ταξινομημένα και χωροθετημένα εντός των εγκαταστάσεων της αγοράς κατά κατηγορία, σε βιολογικά, συμβατικά, φυτικής ή ζωικής παραγωγής, σε υπόστεγα, ή θέσεις παρκινγκ (πώληση από την καρότσα), κλπ.

17. Οι «Αγορές Παραγωγών» παρέχουν την ευκαιρία στους αγρότες αλλά και στους καταναλωτές, να εμπορεύονται είδη αγροτικών προϊόντων που είναι δυσεύρετα, υπηρετούν ιδιαίτερες διατροφικές απαιτήσεις και διατίθενται σε μικρές ποσότητες, ενώ μέσα από προσωπικές γνωριμίες προμηθευτή και αγοραστή αναπτύσσεται η ζήτηση και δημιουργούνται ευκαιρίες προώθησης εναλλακτικών προϊόντων και ποικιλιών που αλλιώς δεν θα ήταν εφικτές.

18. Για τα αναγκαία στον καταναλωτή προϊόντα που δεν παράγονται στο άμεσο διοικητικό διαμέρισμα της «Αγοράς Παραγωγού» αλλά προέρχονται από απόμακρες αγροτικές περιφέρειες της χώρας, οι παραγωγοί και οι ομάδες παραγωγών που τα παράγουν θα μπορούν να τα προσκομίζουν και να τα πωλούν μετά από ειδική πρόβλεψη και διακανονισμό συμμετοχής.

19. Εισαγόμενα είδη (φρούτα και λαχανικά) θα μπορούν να μεταπωλούνται εντός της «αγοράς των αγροτών» υπό την προϋπόθεση ότι δεν παράγονται εγχωρίως και μόνο μετά από ειδική άδεια και διακανονισμό.

20. Οι «Αγορές των Αγροτών» όπου αυτές έχουν εφαρμοστεί σαν θεσμός και δημιούργησαν μια μικρή ιστορία, αποδείχτηκαν ως οι χώροι διακίνησης της καλύτερης ποιότητας αγροτικών προϊόντων συγκριτικά με άλλους τρόπους εμπορίας και πώλησης (μανάβικα, σούπερ μάρκετ, λαϊκές, κλπ) με πολύ ελάχιστα καταγεγραμμένα περιστατικά αλλοιώσεων. Είναι γενική η αποδοχή ότι τα νωπά αγροτικά προϊόντα «ταλαιπωρούνται» πολύ λιγότερο όταν διατίθενται κατ’ ευθείαν από τους αγρότες στους καταναλωτές μέσα από «Αγορές των Αγροτών», λόγω αποφυγής μακράς αποθήκευσης, ψύξης, πολλών ενδιάμεσων χεριών και διαδοχικών μεταφορτώσεων.

21. Οι αγορές αυτές έχουν δημιουργήσει πολύ καλύτερες συνεργασίες μεταξύ «συγχωριανών» αλλά και παραγωγών ομοειδών προϊόντων, δημιουργώντας κίνητρα για ποιοτικότερη παραγωγή και για καλύτερη οργάνωση των εκμεταλλεύσεων τους, με αναπτυγμένο αίσθημα ανεξαρτησίας και ευθύνης.

«Αγορά Αγροτών σε ειδικά διαμορφωμένο αστικό κενό στο Ντένβερ του Κολοράντο ΗΠΑ (Πηγή: Nicolas Cascarano, Αρχιτέκτων)

Εξαγγελίες Ίδρυσης «Αγορών Αγροτών» τα αίτια και η πραγματικότητα

Είναι πασίγνωστη η αδυναμία ομαλοποίησης της αγοράς των τροφίμων με κυρίαρχη την «κάθετη μείωση οικογενειακών εισοδημάτων σε επίπεδα 40-50% σε περίοδο δύο ετών, χωρίς αντίστοιχη αλλά αντίθετα μηδενική μείωση των τιμών καταναλωτή, μέχρι και προκλητική αύξηση σε πολλά είδη πρώτης ανάγκης». Η οικογενειακή δαπάνη για τρόφιμα έχει αγγίξει απογοητευτικά ύψη για την ελληνική οικογένεια, μεγάλο μέρος της οποίας αφορά (δυστυχώς) εισαγόμενα είδη, με «αμήχανη έως παράλυτη» την παρουσία του κράτους, «αδιάφορο έως αδύναμο» να ελέγξει την μεσάζουσα κερδοσκοπία και φοροδιαφυγή.

Οι υπεύθυνες εξαγγελίες και υποσχέσεις των αρμοδίων για στοχευμένες Παρεμβάσεις των Υπηρεσιών Ελέγχου, της Επιτροπής Ανταγωνισμού, της δημιουργίας Δημοπρατηρίων, δημιουργίες «Αγορών Αγροτών» (Farmer Markets), Μητρώων αγροτών και εμπόρων και οτιδήποτε άλλο «υποχρεούνται να πράξουν» (ως απαίτηση ενός σύγχρονου κράτους) με στόχο και χρέος την προστασία του εισοδήματος, της επισιτιστικής επάρκειας και της δημόσιας υγείας των πολιτών, παραμένουν «φαντεζί» εξαγγελίες «εντυπωσιασμού» και χωρίς απολύτως καμία πρακτική σημασία. Η υλοποίηση οποιασδήποτε κυβερνητικής εξαγγελίας χωρίς να προηγούνται μελέτες σκοπιμότητας και βιωσιμότητας και η οποία απαιτεί «δημόσια δαπάνη» και συμμετοχή, δεν μπορεί να είναι υλοποιήσιμη σε περίοδο κρίσης εάν δεν γίνει κατανοητή ή κριθεί ως «επένδυση ανταποδοτικού χαρακτήρα» με θετικά κοινωνικοοικονομικά οφέλη.  

 

Η προώθηση της ιδέας των «Αγορών των Αγροτών» αποτελεί βασική προϋπόθεση επιτυχίας. Σχετικά γραφικά σε αντικείμενα με ξεκάθαρο μήνυμα και συναισθηματικό περιεχόμενο έχουν τεράστια απήχηση (Πηγή: Design Public)

Βιώματα του ΄Έλληνα Καταναλωτή και η απουσία των Μηχανισμών

Ο γενικά δύσπιστος καταναλωτής βιώνει ήδη πρωτόγνωρες εμπειρίες στη χώρα, η οποία υπήρξε κάποτε αυτάρκης σε τρόφιμα και μάλιστα σε περιόδους εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ευρωζώνης. Ήταν οι εποχές που ο αγροτικός κόσμος αντιπροσώπευε το 20% και πλέον του ενεργού πληθυσμού, το σύνολο σχεδόν της ελληνικής γόνιμης γης καλλιεργούνταν (περί τα 37 εκατομμύρια στρέμματα με τεράστια ποικιλότητα προϊόντων από ντόπιο γενετικό βιοαπόθεμα), η δε κτηνοτροφία αποτελούσε μία από τις βασικές δραστηριότητες και υπήρχε υπερεπάρκεια παραγωγής βασικών τροφίμων (με δυνατότητα διατήρησης εθνικών αποθεμάτων για ημέρες κρίσεων). Η πραμάτεια των αγροτών ανεμπόδιστα έβρισκε τον δρόμο της προς τις αγορές στις πόλεις σε ανταγωνιστικές μάλιστα τιμές (μέσα από παζάρια, λαϊκές, κεντρικές και συνοικιακές αγορές και γυρολόγους).

Αυτά συνέβαιναν χωρίς μεσάζοντες και πριν ακόμη «διογκωθεί» υπέρμετρα το μεταπρατικό εμπόριο, ανατραπούν οι «ισορροπίες προσφοράς και ζήτησης και ανοίξει απαράδεκτα η ψαλίδα τιμών παραγωγού και καταναλωτή». Παρά τα νόμιμα και χορταστικά περιθώρια χονδρεμπορικού και λιανεμπορικού κέρδους που ορίζονταν από μια σειρά αγορανομικές διατάξεις, περιστασιακές διατιμήσεις για επιλεγμένα αγαθά, και τους «συστηματικούς» αγορανομικούς ελέγχους, βαθμιαία όλα τα μέτρα εξασθενούσαν στο όνομα μιας «ελεύθερης αγοράς» η οποία τελικά «τους ξέφυγε σε ουρανούς ασυδοσίας κυκλωμάτων και συμφερόντων»….

Επιπλέον, μέσα σ’ αυτή την εξέλιξη (με ή χωρίς σχεδιασμό) βιώνουμε διαχρονικά τη χαλάρωση και την αδυναμία ενός κράτους να παρεμβαίνει, να αρέσκεται επικοινωνιακά (άρα αντιπαραγωγικά) σε νοοτροπίες εξαγγελιών «άνευ κόστους», να αναλώνεται σε «επεξηγήσεις» και «αναλύσεις» αγροτικής πολιτικής που ποτέ δεν σχεδίασε ή μελέτησε, έτσι για να δικαιολογεί τη δική του απραξία και παραλυσία, τα δύο απολύτως υπεύθυνα συστατικά της σημερινής οικονομικής μιζέριας.

Με την είσοδο της χώρας στην ΕΕ επικράτησε η βαθμιαία υποκατάσταση της εγχώριας παραγωγής και προσφοράς αγαθών από μαζικές εισαγωγές σε «τιμές καταναλωτή Ευρώπης για μισθούς Νότου….». Για τέσσερις και πλέον δεκαετίες καλλιεργήθηκαν ξανά και ξανά τεράστιες εκτάσεις γόνιμης ελληνικής γης με τις ίδιες καλλιέργειες , ζημιώθηκε το περιβάλλον και ο υδροφόρος ορίζοντας και χάθηκε πολύτιμος χρόνος για χάρη των «επιδοτούμενων» καλλιεργητικών πρακτικών, έτσι χωρίς όραμα, χωρίς εθνοκεντρικό σχεδιασμό και χωρίς λογική, αφήνοντας να διαμορφωθεί ένα ιδιάζον «μοντέλο «καταναλωτισμού», αδιαφορώντας για το πού και ποιός παράγει τρόφιμα και το χειρότερο, αγνοώντας το ποιός τελικά ωφελούνταν περισσότερο από τις αδιαμαρτύρητα αποδεκτές ΚΑΠ, σχεδιασμένες από αποφασισμένους βόρειους για ανυποψίαστους νότιους, όπως βεβαιώνεται και εκ του αποτελέσματος».

Στη συνέχεια και μέχρι την τωρινή κρίση, οι τιμές καταναλωτή στην Ευρωζώνη παρέμειναν υψηλές με συνεχώς μειούμενη την αγοραστική δύναμη του Ευρώ μέσα σε ένα «μωσαϊκό» πληθωρισμών με συνεχείς διακυμάνσεις (ξεχωριστά και διαφορετικά και για κάθε κράτος μέλος). Όλα αυτά σε κλίμα μιας αναποφάσιστης, αργής, και εξοργιστικά «ηγεμονευμένης» Ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής, (σαφώς εν γνώσει της), η οποία δείχνει να περιφρονεί την ανάγκη για περιορισμό αυτών των πληθωριστικών διακυμάνσεων και να μην αποτολμά μέτρα τα οποία θα πάψουν να είναι οριζόντια για όλες τις χώρες μέλη, αλλά εκείνα που θα εστιάζουν σε συγκεκριμένες δέσμες «ρύθμισης τοπικών αγορών καταναλωτικών προϊόντων» σε συγκεκριμένα κράτη μέλη, όπως η χώρα μας.     

Σύγχρονος γυρολόγος Μανάβης και Παραγωγός (Πηγή: Mobile markets)     

Μερικά χρήσιμα συμπεράσματα

Συνυπολογίζοντας τους διαθέσιμους και πολύτιμους φυσικούς πόρους, το ανθρώπινο δυναμικό, το βιοκλίμα και το πολύτιμο φορτίο της αγροτικής βιοποικιλότητας του τόπου, η εικόνα της διατροφικής αφθονίας και αυτάρκειας της χώρας δεν δικαιολογείται να ανήκει στο παρελθόν, αλλά συνεχίζει να παραμένει πάντοτε «εφικτή και με τη δική της δυναμική».

Λόγω της στρεβλής αγροτικής παραγωγής, της ανυπαρξίας εθνικού σχεδίου, της έλλειψης αγροτικού αναπτυξιακού οράματος στην πράξη, του «οργανωτικού χάους και της εμπορικής ασυδοσίας», δεν είναι εύκολο η εικόνα αυτή να αποκατασταθεί άμεσα. Οι μεταρρυθμίσεις στον Γεωργικό Τομέα είναι πολλαπλού χαρακτήρα και απαιτούν δέσμες από μέτρα και παρεμβάσεις μέσα από μακροπρόθεσμο σχεδιασμό και σε «σοβαρή» οργανωτική βάση. Οι διορθώσεις στο δίκτυο προσφοράς, ζήτησης και διανομής απαιτούν καινοτομίες και εφαρμογές πολιτικών και πρακτικών που έχουν ήδη φέρει εντυπωσιακά αποτελέσματα σε άλλες χώρες της ΕΕ και όχι μόνο. Οι «Αγορές των Αγροτών» αποτελούν μόνο ένα μέρος του όλου, αλλά σίγουρα ελπιδοφόρο εργαλείο διόρθωσης και ρύθμισης, γόνιμο κύτταρο ανάπτυξης ενός υγιούς οργανισμού «διάθεσης των αγαθών».     

Η έννοια και η αναγκαιότητα για «Αγορές των Αγροτών» εκτός από τις εξαγγελίες, δεν πέρασαν στο ευρύ κοινό ως κάτι διαφορετικότερο από τις γνωστές σε όλους «λαϊκές αγορές» ούτε κατανοεί ο πολύς κόσμος «την πραγματική διαδρομή» και τα «κριτήρια τιμολόγησης» των προϊόντων την ώρα που ψωνίζει και τα προμηθεύεται.

Δεν υπήρξαν μέχρι σήμερα, ερμηνευτικές επεξηγήσεις, ανάλυση σχεδίων και προθέσεων, ούτε κάποια συνέχεια επί του θέματος (όπως άλλωστε συμβαίνει με όλες τις εξαγγελίες εντυπωσιασμού), με αποτέλεσμα να επικρατεί δικαιολογημένα η σύγχυση περί τίνος πρόκειται, πόσο χρήσιμες είναι και πόσο εφικτές μπορούν να φαντάζουν μέσα σε κλίμα βαθιάς οικονομικής δυσπραγίας, μηδενικών δημόσιων επενδύσεων και γενικής παραλυσίας των μηχανισμών. Οι «Αγορές των Αγροτών» δεν είναι τίποτε παραπάνω από ένα «επαρχιακό παζάρι» σε σύγχρονες συνθήκες οργάνωσης. Είναι δημόσια επένδυση ανταποδοτικού χαρακτήρα και θεμελιακή μεταρρύθμιση (π.χ. μαζί με τα Δημοπρατήρια αγροτικών προϊόντων και τη συστηματική χωρίς «ξέφτισμα»  εξυγίανση του χονδρεμπορίου και λιανεμπορίου).

Με βάση τα ευμεγέθη κοινωνικοοικονομικά οφέλη που προσφέρουν οι «Αγορές των Αγροτών» μέσα από κατάλληλο θεσμικό πλαίσιο, καλούνται οι ΟΤΑ να πάρουν τις πρωτοβουλίες, να γίνουν οι ίδιοι «κοινωνοί της ιδέας», φορείς υλοποίησης εθνοκεντρικών αγροδιατροφικών πολιτικών και διαχειριστές του θεσμού.

Στις ΗΠΑ λειτουργούν σήμερα περί τις 8000 οργανωμένες «Αγορές Αγροτών» εγγεγραμμένες σε Μητρώο του Αμερικανικού Υπουργείου Γεωργίας, Υπηρεσία Γεωργικού Μάρκετινγκ….. (USDA/Agricultural Marketing Service), με χαρτογραφικό ευρετήριο σε ομοσπονδιακή κλίμακα προς διευκόλυνση των καταναλωτών. Αναφέρεται αύξηση των αγορών αυτών με ρυθμούς 10% ετησίως, είναι πολύ δημοφιλείς στους καταναλωτές και προσφέρουν φρέσκα και υγιεινά προϊόντα σε συμφέρουσες τιμές. Οι αγορές των αγροτών διεθνώς μετατρέπονται σε διατροφικό κίνημα και life style κατά των αλυσίδων ταχυφαγίας (fast food), εισάγοντας την αργοφαγία (slow food) και την προτίμηση για φρέσκα τοπικά προϊόντα. 

Η διεθνής εμπειρία διδάσκει ότι οι πρωτογενείς και δευτερογενείς επιπτώσεις για τις τοπικές αγροτικές κοινωνίες και τους καταναλωτές από τη λειτουργία των «Αγορών των Αγροτών» είναι μόνο θετικές με βαθμιαία την «εγκαθίδρυση» ενός νέου και «καθαρού» συστήματος εμπορίας βασικών διατροφικών αγαθών, και υγιεινής διατροφής μακριά από σκοτεινές διαδρομές και τριτοκοσμικές συνθήκες ανεξέλεγκτης διακίνησης και διάθεσης.

http://worldagronomists.blogspot.gr/

Δείτε στο enallaktikos.gr τις παρουσιάσεις με κείμενο και φωτογραφίες όλων των Αγορών Απευθείας Διάθεσης Τροφής που υπάρχουν στην Ελλάδα.

ΕΥΡΩ Ή ΔΡΑΧΜΗ ;

ΨΕΥΔΗ ΔΙΛΗΜΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ

Σε μεγάλο μέρος του αριστερού πολιτικού κόσμου και των αριστερών οικονομολόγων υπάρχει η άποψη πως στη δύσκολη κατάσταση που διέρχεται η χώρα η λύση θα ήταν η έξοδος από την Ευρωζώνη ή ακόμα και από την ίδια την Ε.Ε. 

Όμως η άποψη αυτή αντιστρέφει την προτεραιότητα στόχων και επί πλέον συγκαλύπτει την πηγή των προβλημάτων. 

Η αιτία των προβλημάτων που ενέσκηψαν στην Ελλάδα δεν είναι το ευρώ. 

Η δαιμονοποίηση του ευρώ και η εξιδανίκευση της δραχμής αποπροσανατολίζει τον κόσμο από τις πραγματικές αιτίες της χρεοκοπίας, απαλλάσσει το πολιτικό σύστημα και τη διακυβέρνηση των δύο κομμάτων της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ από τις κολοσσιαίες ευθύνες τους, συγκαλύπτει τις παθογένειες του συστήματος και τις αλλοπρόσαλλες κυβερνητικές πολιτικές που κυριάρχησαν τα τριάντα πέντε έτη από το 1974 μέχρι το 2009.  

            

Για τα προβλήματα της ελληνικής οικονομίας δεν φταίει το ευρώ, αλλά η φοροδιαφυγή, η έλλειψη μίας αναπτυξιακής στρατηγικής, η μη παραγωγικότητα της βιομηχανίας, η εγκατάλειψη της αγροτικής παραγωγής, η στρεβλή ανάπτυξη, οι χρόνιες ανισορροπίες της οικονομίας. 

Φταίει η διαφθορά, η διαπλοκή, ο παρασιτικός υπερτροφικός κρατικός τομέας, οι ανίκανες διακυβερνήσεις των δύο κομμάτων που ευνόησαν όλα αυτά και οδήγησαν στην υπερχρέωση και στα δημοσιονομικά ελλείμματα. 

Η αιτία της χρεοκοπίας είναι το αποτυχημένο πολιτικό σύστημα με την ολιγαρχική διάρθρωση και τη μοναρχική χροιά του πρωθυπουργοκεντρισμού, το οποίο δεν ελέγχεται από πουθενά, δεν δίνει λόγο και λογαριασμό σε κανένα ανεξάρτητο δικαστικό ή πολιτικό όργανο ούτε στο κοινωνικό σώμα ένεκα της βουλευτικής  και υπουργικής ασυλίας.

              

Η πρόταση εξόδου από την ευρωζώνη και η επιστροφή στην υποτιμημένη δραχμή μεταθέτει τα προβλήματα από το παρόν στο μέλλον. Είναι το άλλοθι να μην αντιμετωπισθεί η πραγματική κατάσταση της οικονομίας και οι δυσλειτουργίες της. 

Είναι υπεκφυγή για να μην υπάρξει μετωπική σύγκρουση με το σύστημα της διαπλοκής, του πελατειακού καθεστώτος και των συντεχνιών. 

Είναι το πρόσχημα για αναβολή στην αντιμετώπιση των δομικών  προβλημάτων στην οικονομία, στις επιχειρήσεις, στον κρατικό τομέα, στο σύστημα διακυβέρνησης και στους ολιγαρχικούς θεσμούς.

            

Η άποψη ότι για τα Μνημόνια φταίει το ευρώ δεν είναι αλήθεια. 

Εάν ήταν αλήθεια τότε θα έπρεπε να είχαν φτάσει στην κατάσταση της χρεοκοπημένης Ελλάδας και όλες οι υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης, πράγμα που δεν συμβαίνει. 

Οι περισσότερες αν και έχουν ως κοινό νόμισμα το ευρώ δεν έχουν την κατάντια της Ελλάδας. 

Όσον αφορά  τις χώρες που είχαν οικονομικό πρόβλημα όπως η Ιρλανδία, η Πορτογαλία και η Κύπρος, αυτές έχουν αρχίσει να συνέρχονται μετά την επιβολή των Μνημονίων και εξέρχονται στις αγορές με ευνοϊκούς όρους δανεισμού. 

Και φυσικά ούτε διανοήθηκαν να εξέλθουν από την Ευρωζώνη και να οδηγηθούν στα εθνικά νομίσματα. Υποχρεώθηκα και αυτές σε προγράμματα εξυγίανσης, τα εφάρμοσαν και άρχισαν να αναρρώνουν. 

Τα προβλήματα αυτών των χωρών οφείλονταν κυρίως στο τραπεζικό τους σύστημα και όχι τόσο στο κρατικό χρέος και στο δημοσιονομικό έλλειμμα που ήταν η περίπτωση της Ελλάδας. 

Το γεγονός πως η Ελλάς παραμένει ακόμα σε καθεστώς Μνημονίων εδώ και επτά έτη φανερώνει την πλήρη ανικανότητα του πολιτικού συστήματος, στο οποίο συμπεριλαμβάνεται πλέον και η κυβερνώσα Αριστερά.

            
Το νόμισμα είναι ένα μέσον, δεν είναι η αιτία των προβλημάτων. Για χώρες όπως η Ελλάς, με ασθενική οικονομία και παραγωγή, το ισχυρό νόμισμα, όπως το ευρώ, οξύνει ίσως τα προβλήματα αλλά δεν τα δημιουργεί. 

Βεβαίως ήταν τεράστιο λάθος να εισέλθει η βαλκάνια Ελλάς εντελώς απροετοίμαστη και με παραποιημένα στοιχεία στην ευρωζώνη, αλλά θα είναι και μεγάλο λάθος να εξέλθει με τον τρόπο που προτείνεται από ανεύθυνους αριστερούς και από ανερμάτιστους εθνικιστές νεοναζιστές.    

            
Η συζήτηση θα πρέπει λοιπόν να μην εγκλωβισθεί στο δίλημμα «ευρώ ή δραχμή;», «μνημόνιο ή άτακτη χρεοκοπία», αλλά να ανοιχθεί σε άλλον ορίζοντα, στον ορίζοντα των ριζικών αναδιαρθρώσεων, αναδομήσεων και μεταρρυθμίσεων που είναι αναγκαίες στο υπάρχον πολιτικό σύστημα. 

Αυτές θα επιτρέψουν την ουσιαστική ενημέρωση της κοινωνίας, τη συμμετοχή της στις αποφάσεις και στον έλεγχο της εξουσίας. 

Τότε θα είναι σε θέση να αποφασίσει η ίδια η κοινωνία τι θέλει πραγματικά και να αναλάβει ενσυνειδήτως και με ευθύνη τις συνέπειες των αποφάσεών της.

            
Η αλλαγή πολιτικού προσανατολισμού επιβάλλεται και από το γεγονός πως το σύστημα αποδείχθηκε ανίκανο επτά έτη μετά τη χρεοκοπία, ακόμη και με την κυβέρνηση της Αριστεράς, να προβεί σε ορισμένες βασικές μεταρρυθμίσεις, όπως μείωση των υπέρογκων στρατιωτικών δαπανών, χωρισμό κράτους και εκκλησίας, μείωση του αριθμού των βουλευτών και κατάργηση των οικονομικών προνομίων τους, κατάργηση της βουλευτικής και υπουργικής ασυλίας, νομοθέτηση δημοψηφισμάτων και άλλες συνταγματικές αλλαγές. 

Αυτό το αποτυχημένο ολιγαρχικό κλεπτοκρατικό σύστημα πρέπει να αλλάξει, πράγμα που είναι η απαραίτητη προϋπόθεση για οποιοδήποτε περαιτέρω βήμα. Συνεπώς, χρειάζεται απεμπλοκή από ψευδή διλήμματα, όπως «ευρώ ή δραχμή;», «Τσίπρας ή Μητσοτάκης;», «ΣΥΡΙΖΑ ή ΝΔ;», «Αυτοδύναμη κυβέρνηση ή συμμαχική;» και προσανατολισμός στα πραγματικά προβλήματα, στον εκδημοκρατισμό του συστήματος. 

Η δημοκρατία είναι στόχος, αλλά και πορεία, η οποία χαράσσεται, όχι από αποτυχημένα κόμματα και ανίκανους πολιτικούς, αλλά από την ίδια την κοινωνία.

                  

       

Γιώργος Ν. Οικονόμου